معرفی ساختار پا و سلامت آن ؛ برای مراقبت از پاها چه باید بکنیم؟
شناخت فیزیک پای انسان به طور کلی و پای خود به طور خاص اولین قدم در انتخاب کفش مناسب برای فعالیت مورد نظر است. یک انسان در طول زندگی خود به طور متوسط سطح تقریباً 120 هزار کیلومتری را با پاهای خود راه می رود. این ناحیه سه برابر طول خط استوا است. وزنی که یک فرد متوسط روی هر دو پا حمل می کند. تقریباً برابر با 1000 تن است. در هر پای انسان بیش از 25 عضله حرکات قسمت های مختلف آن را کنترل می کنند. و انعطاف پذیری آن بر عهده حدود 33 مفصل است. پامیشا در مقاله معرفی ساختار پا و سلامت آن ؛ برای مراقبت از پاها چه باید بکنیم؟ توضیح می دهد.
در هنگام راه رفتن ، فشاری که به پاشنه وارد می شود. معمولا برابر با 85 درصد وزن بدن می باشد. در حین دویدن آهسته 170 درصد و در هنگام دویدن سریع 250 درصد وزن بدن است. طبیعی است. الته فشار وارد بر پای انسان مانند کوهنوردی بیشتر از شرایط ذکر شده باشد.
اگر پاشنه کفش از نظر شکل، ارتفاع و موقعیت مناسب باشد، فشار مکانیکی کمتری به آن وارد میشود. و بر این اساس تحمل این فشارها برای فرد آسانتر میشود.
مروری کوتاه بر آناتومی و فیزیک پای انسان
الف – استخوان ها
در پاهای انسان، 26 عدد استخوان های کوچک و بزرگ وجود دارند. که توسط یک سیستم پیچیده به هم متصل شده اند. و در هر پا فعال هستند . در نتیجه این حرکت پیچیده است. که پای انسان وظیفه حفظ وزن بدن، حفظ تعادل در هنگام ایستادن و راه رفتن، حرکت بدن به جلو و عقب را بر عهده دارد. این26 استخوان به سه گروه اصلی تقسیم می شوند:
- تارسوس : ۷استخوان یاد شده در عقب پا و زیر ساق پا قرار گرفته است. و کار آنها دریافت وزن بدن در موقع ایستادن ، راه رفتن، تاب خوردن ،جلو و عقب رفتن بدن انسان است . بزرگترین استخوان در پاشنه ی پا در گروه تارسوس است. و در آخر گودی پا قرار گرفته و نگهدارنده ی وزن بدن است. و اسنخوان آستراگالوس همراه با استخوان های ساق به فرم گیری استخوان مچ پا کمک می کند.
- متا تارسوس : گروه متاتارسوس از ۵ استخوان باریک و قلمی بلند تشکیل شده است. که در جلو و روی پا قرار دارند. و انگشت های پا را به تارسوس وصل وصل می کنند. این استخوان ها نصف قوز یا قوسی پا هستند. و سر آن ها پایه ی پیشین قوسی و درازای پا را تشکیل ی دهند.
- فلانج : گروه فلانج از ۱۴ استخوان تشکیل شده است. که محل آن ها در پنجه هاست . این استخوان ها پیوسته به یکدیگر هستند. و معمولا با متاتارسوس در یک ردیف بوده و به آن ها وصل می شوند.
ب – انگشتان
هر پای انسان سه استخوان دارد به جز شست پا که تنها دو استخوان دارد. شست ها را گرد کنید. دو استخوان شست پا به عنوان محافظ برای خم کننده و صاف شدن تاندون بزرگ انگشت شست پا عمل می کنند. هدف و عملکرد اصلی پاها حمایت از پا در حین حرکت، تکمیل فشار نهایی گام به جلو و انتقال وزن بدن به پای دیگر است. شست پا مسئول تحمل وزن بدن پس از اتمام مرحله است. وقتی می ایستیم. وزن روی انگشتان پا نیست. اما چنگ زدن آنها روی زمین تعادل و حرکت رو به جلو را تسهیل می کند.
هنگام راه رفتن، شست پا حالت متعادل را حفظ می کند. در حالی که سایر انگشتان وضعیت خمیده به خود می گیرند. تا حرکت رانده شدن به جلو را تسهیل کنند.
در هنگام حرکت به روی سطوح ناهموار ، ساختمان استخوانی پا با حالت انعطاف پذیری خود ، اثرات سوء ناهمواری را تا حدودی خنثی می کند. سه قسمت داخلی پا قابلیت تحرک کمتری دارد . بیشتر نقش نگاه دارنده قوس قدامی ، خلفی ( طولی) پا را ایفا می کند. بدین ترتیب راه رفتن هر انسانی با انسان دیگر اندکی متفاوت است. به گونه ای که اغلب می توان اشخاص را از روی گام برداشتن آن ها شناسایی کرد. در هر گامی که بر می داریم. ابتدا پاشنه ی پا با زمین برخورد میکند. و سپس وزن بدن به جلوی پا منتقل شده و در نهایت به انگشتان می رسد. تا زمانی که پاشنه ی پای دیگر به زمین برخورد کند ،تمام وزن بدن ما روی یک پا تحمل می شود.
ج – اعصاب
شعبه ی عصبی موجود در کف پاها نیز جزء سهم دیگری از ساختار پای انسان است . دقت و حساسیت انتهای اعصاب در پاها موجب برقراری ارتباط بین فشارهای وارده، مراکز حفظ تعادل در مغز می شود. مغز از طریق اعصاب حرکتی، انقباضات عضلانی را به گونه ای نتظیم می کند که این تعادل بر قرار شود. در اثر وفور رشته های اعصاب پوست کف پاها، تحریک آن ها به راحتی صورت می پذیرد. و غلغلکی بودن کف پاها ناشی از معین موجود شبکه ی عصبی است.
د -رباط ها ( تاندون )
از دیگر اجزای مهم تشکیل دهنده ی ساختار پا ، تاندون ها یا رباط هستند. تاندون ها بافت های همبند مستحکمی هستند. که عضلات را به استخوان متصل می کنند . با انقباض عضلات ، رباط متصل به آن ها باعث کشیده شدن استخوان مربوطه می شود. در ساختمان پای انسان بیش از ۱۰۰ رباط ( لیگمان ) شرکت داشته است. باعث ثبات و قابلیت انعطاف آن می شود. به جرات می توان گفت. که لیگمان بلند کف پا یکی از محکم ترین رباط های بدن انسان است. این لیگمان همراه با استخوان پاشنه ی پا ، بیشترین وزن بدن را تحمل می کنند.
هـ – قسمت های ۳ گانه ی پا و قوس های طولی و عرضی آن
پای انسان با توجه به عملکرد ( فونکسیون) آن ، به سه قسمت قدامی ، میانی و خلفی تقسیم می شود.
قوس های پا دارای دو جهت طولی و عرضی هستند. قوس طولی ، قوس قدامی . خلفی است که حداکثر ارتفاع آن در قسمت میانی قرار دارد. برقراری این قوس ها، معلول شکل استخوان ها ، رباط های نگاه دارنده و فعالیت عضلانی است. قوس های موجود در ساختار پا موجب می شوند که فشار ناشی از وزن بدن توسط پاها ، قابل تحمل باشد.
ارتفاع قوس طولی پا ، در وضعیت ایستاده ، به علت فشار ناشی از تحمل وزن بدن ، در مقایسه با وضعیت های نشسته یا درازکش که تحمل وزن بدن کمتر است یا اصلا عمل نمیشود، کمتر است.
در بعضی از افراد به دلایل متعدد، ممکن است. ارتفاع قوس های طولی و عرضی کم باشد. که در اصطلاح به آن ” صافی کف پا ” گفته میشود. صافی کف پا با توجه به حالت و شدت ناهنجاری ، انواع گوناگون دارد. کف پای کودکان در هنگام نوزادی اغلب صاف به نظر می رسد. این امر به علت چربی زیاد موجود در کف پای آن ها است.
و – رگ های خونی
عروق پا انتهایی ترین عروق اندام تحتانی هستند. که از مچ پا شروع شده و به نوک انگشتان پا ختم میشوند. عروق پا شاما شریان یا سرخرگ ها و ورید یا سیاهرگ ها هستند. وریدهای پا در کنار شریان ها قرار گرفته اند. و همنام آنها هستند. پا سه رگ عمده دارد
شریان قدامی : که از جلوی مچ پا عبور کرده و در سطح پشتی پا سیر میکند. در پشت پا به آن شریان پشت پایی نیز میگویند. این شریان به بافت های پشت پا خونرسانی میکند.
شریان خلفی : از پشت قوزک داخلی عبور کرده و در کف پا به دو شریان کف پایی خارجی L و کف پایی داخلی تقسیم میشود. که به کف پا خونرسانی میکند.
شریان پرونئال : خونرسانی پشت و خارج پاشنه پا را به عهده دارد.
مراقبت از پا برای حفظ سلامتی
سلامت پاها باید به اندازه سلامت پوست و صورت برای ما مهم باشد. پاهای ما در طول روز وزن زیادی را تحمل می کنند و دائماً در حال کار هستند، بنابراین باید از سلامت آنها مطمئن باشیم و مراقب آنها باشیم.
اگر قصد سفر و پیاده روی زیاد دارید، به کفش مخصوص پیاده روی نیاز دارید. همراه داشتن دو جفت کفش پیاده روی برای حفظ سلامت پا در طول سفر توصیه می شود. تا بتوانید هر چند ساعت یک بار آنها را تعویض کنید.
ما از پاهای خود انتظار زیادی داریم. از پیاده روی گرفته تا دویدن گرفته تا نشستن معمولی پس باید مراقب سلامت پاهای خود باشیم.
با تحمل وزن زیاد روی بدن، درد پاهای ما در طول روز بیش از هر قسمت دیگری از بدن آسیب می بیند. بنابراین توجه هر از چند گاهی به زیبایی و بهداشت پاها کافی نیست. مراقبت روزانه از پا باید بخشی از مراقبت ما درست مانند مراقبت از پوست صورت و سایر قسمت های بدن باشد.
اهمیت حفظ بهداشت پا
پاها از اندامهایی هستند که در طول روز چندین ساعت تحت فشار قرار میگیرند و ممکن است به همین دلیل با مشکلات مختلف رو به رو شوند، در نتیجه حفظ بهداشت پا از اهمیت بالایی برخوردار است و باید به آن توجه ویژهای شود. پا همواره در طول روز به طور میانگین 10 هزار قدم راه میرود در نتیجه باید به بهترین شکل از آن محافظت کرد و به بهداشت آن اهمیت داد تا از بروز انواع بیماری پا جلوگیری کرد.
همچنین استفاده از جورابهای باکیفیت و نخی نیز در این زمینه نقش بسزایی در حفظ بهداشت پا دارند. استفاده از جورابهای پلاستیکی باعث تعرق می شود. و به مرور زمان ممکن است. باعث بیماریهای مختلف و عفونت در پا گردد. در نتیجه به دلیل اینکه در طول روز فشار بدن روی پا خواهد بود، رعایت بهداشت این قسمت از بدن را باید به صورت جدی لحاظ کرد.
افراد اغلب برای اینکه ظاهری زیبا و استایلی شیک داشته باشند از کفشهای تنگ استفاده میکنند که این موضوع سلامت پاها را به خطر میاندازد، برای اینکه بتوانید در فعالیتهایتان بهترین عملکرد را از خود نشان دهید بهتر است از کفش چرم مردانه که کیفیت فوق العادهای داشته و به دلیل بافت خوبی که دارد با پا اجازه تنفس میدهد استفاده کنید. این اقدام باعث میشود علاوه بر ایجاد راحتی برای پا، جلوی تعرق و بوی نامطبوع را بگیرید.
برای بهداشت پا چه مراقبتی را باید رعایت کرد؟
بهداشت پا نقش مهمی در سلامتی انسان دارد در نتیجه باید سعی کنید در طول روز زمانی را به آن اختصاص دهید. مراقبت و رعایت بهداشت پا با اقدامات مختلف قابل انجام میشود که در ادامه مقاله معرفی ساختار پا و سلامت آن ؛ برای مراقبت از پاها چه باید بکنیم؟ به بررسی برخی از آنها خواهیم پرداخت.
بهداشت پا با تمیز کردن پا
- برای تمیز کردن پا بهتر است دمای آب را با دست یا آرنج خود بررسی کنید تا متوجه شوید که آب دمای مناسبی دارد. میزان دمای مناسب برای ایمنی پا 42 در جه سانتیگراد در نظر گرفته میشود.
- پای خود را با آب گرم و نه آب داغ همراه با صابون بشویید.
- همواره توجه داشته باشید. که مدت زمان زیادی را برای خیس خوردن پا در نظر نگیرید. چرا که این اقدام موجب خشک خشدن پوست میشود.
- در صورتی که در حال شستشوی کف پا هستید. حتما وجود بریدگی و زخم شدن را نیز در نظر بگیرید.
- بلافاصله پس از شستن پا ازلوسیون مرطوب کننده بدون عطر و الکل استفاده کنید. اما آن را به میان انگشتان پا نزنید.
- پس از آن میتوانید. از کفشهای باکیفیتی همچون کفش کلاسیک مردانه که موجب راحتی پا می شوند. و به بهترین شکل از آن محافظت میکند. را مورد استفاده قرار دهید. تا پاهای شما آسیب نبینند.
بهداشت پا با مراقبت از ناخن انگشتهای پا
- ناخن پا همواره نیازمند مراقبت مکرر است. چرا که ناخنها اگر بلند و ضخیم شوند. میتوانند. بهداشت پا را تحت تاثیر قرار داده و باعث ایجاد زخم شود. به همین دلیل باید به طور مرتب کوتاه شوند.
- ناخن پا را به صورت مرتب و از وسط کوتاه کنید.
- هرگز گوشههای ناخن را نگیرید چرا که این موضوع باعث رشد ناخن در داخل پوست پا میشود.
- برای اینکه لبههای ناخن گرد شود بهتر است از سوهان استفاده کنید.
- هرگز از وسایلی همچون چاقو، تیغ و قیچی برای کوتاه کردن ناخنها استفاده نکنید.
- استفاده از کفشهایی که از چرم تهیه شدهاند برای سلامتی ناخنها نقش بسزایی دارند. که با توجه به سلیقه خود میتوانید. از انواع چرم برای خرید کفش استفاده کنید.
عدم رعایت بهداشت پا با چه مشکلاتی همراه است؟
در صورت عدم رعایت بهداشت پا مشکلات مختلفی برای افراد به وجود میآید که برخی از آنها به شرح زیر هستند.
بوی بد پا به دلیل عدم رعایت بهداشت پا
عرق پاها و استفاده از کفشهای نامناسب را میتوان دو دلیل اصلی برای بوی بد پا در نظر گرفت. زمانی که پا عرق میکند و این تعرق با باکتریهای موجود در کفش یا جوراب شما مخلوط میشود سبب ایجاد بوی نامطوبی خواهد شد. برای اینکه بتوانید این مشکل را حل کنید بهتر است به اقدامات زیر توجه فرمایید:
- در ابتدا توصیه میشود پاهای خود را روزانه با آب و صابون بشویید و سپس به طور کامل آنها را خشک کنید.
- روی پای خود پودر بچه یا پودر پا بریزید. همچنین میتوانید از پودرهای ضد باکتری نیز استفاده کنید.
- بهتر است هر روز یا دو روز یکبار از یک کفش جدید استفاده کنید.
- از کفشهایی همچون کفش چرم تبریز استفاده کنید که به پا اجازه تنفس بدهد. کفشهای پارچهای و توری نیز گزینههای مناسبی در این زمینه در نظر گرفته میشوند.
- اگر به طور جدی ورزش میکنید کفشهای خود را حداقل هر 24 ساعت یکبار در فضای آزاد قرار دهید تا زمان کوتاهی را به استراحت بپردازند.
- یکی از راهکارهای مناسب برای رعایت بهداشت پا استفاده از کیسه چای است. دو کیسه چای را در هر پیمانه به مدت 15 دقیقه بجوشانید و سپس آن را با 2 لیتر آب مخلوط کنید. سپس پاهای خود را به مدت 30 دقیقه در روز و برای یک هفته در این محلول قرار دهید. از این محلول میتوانید با آب و سرکه نیز استفاده کنید.
برای مراقبت از پاها چه باید بکنیم؟
الف- نظافت پاها
شستوی پاها و کوتاه کردن ناخن ها و چرب کردن پاها ؛ بعد از شستشوی پاها بهتر است. با استفاده از وازلین یا سایر کرم های نرم کننده، پوست پا و بخصوص پاشنه پا را چرب کنید.
ب- پوشیدنی و پوشش پاها
1- جوراب:
جوراب های نخی بپوشید. کش جوراب نباید سفت باشد و بهتر است ساق آن بالاتر از برآمدگی مچ پا قرار گیرد.
2- کفش:
کفشی بپوشید که پاهای شما را حفاظت کند. و از سر خوردن و افتادن جلوگیری کند.
کفشی مناسب است که:
- پا در آن راحت باشد. بین نوک انگشت بزرگ پا و نوک کفش، حدود یک سانتی متر فاصله باشد.
- رویه کفش، تمام عرض پا را بپوشاند؛ اما به پا فشار نیاورد.
- پاشنه کفش پهن بوده و بلندی آن بیشتر از 3 سانتی متر نباشد.
- پا در آن غرق نکند؛ مثل کفش های چرمی و یا گیوه های نخی.
- کف آن لیز نباشد.
3- دمپایی
یکی از حوادث شایع در منزل، فرو رفتن اجسام نوک تیز یا برنده در کف پاست؛ که می تواند موجب زخم یا سوراخ شدن کف پا شود. بنابراین بهتر است در منزل و روی فرش نیز دمپایی بپوشید. دمپایی باید کاملا اندازه پا باشد. با پوشیدن دمپایی های گشاد و یا دمپایی های کوچک که پا به طور کامل در آن قرار نمی گیرد. احتمال زمین خوردن بیشتر می شود. دمپایی های انگشتی به خوبی پا را محافظت نمی کنند. و مناسب نیستند. همچنین دمپایی ابری روی سرامیک ، کاشی و یا سنگ به خصوص اگر سطح زمین خیس باشد. بسیار لیز و خطرناک است. و باید از پوشیدن آنها اجتناب کرد.
ج – ماساژ پاها
در هنگام استراحت پاها را ماساژ دهید. این کار به افزایش جریان خون و کاهش ورم پاها کمک می کند و خستگی پا را از بین می برد.
مهمترین راهکار برای حفظ سلامت پا
انجام یک سری اقدامات ساده در بالا بردن بهداشت پا به شما کمک میکند. تا از بروز درد و سایر مشکلات جلوگیری کنید. را در همین مقاله معرفی ساختار پا و سلامت آن ؛ برای مراقبت از پاها چه باید بکنیم؟ توضیح دادیم. در ادامه به چند استراتژی مهم برای مراقبت از پا اشاره میکنیم.
کفش مناسب، بخش مهمی در حفظ سلامت پا
بسیاری از موارد درد پا به دلیل استفاده از کفشهای نوک تیز، تنگ یا با پاشنه بسیار بلند ایجاد میشود. طبق نظر دکتر هانان، تغییر نوع کفش ممکن است بسیار مؤثر باشد. هنگام خرید به دنبال کفشهایی باشید که راحت و مناسب سایز پایتان هستند و بالشتک ضربهگیر و کفی مناسب دارند. همچنین یک جفت کفش را هر روز نپوشید. تعویض کفش و پرهیز از استفاده دائم از یک کفش در حفظ سلامت پا مؤثر است.
بهتر است. در پوشیدن کفشهای پاشنه بلند تجدید نظر کنید. طبیعی است. که گفتن بسیاری از موارد اغلب آسانتر از انجام دادن آنها است. نظرسنجی انجمن پزشکی بیماریهای پای آمریکا نشان داد. با وجود اینکه بسیاری از افراد از آسیب پوشیدن کفش پاشنه بلند و اثر آن بر سلامت پاهای خود آگاه هستند. هنوز هم هرکدام از آنها بیش از شش جفت کفش پاشنه بلند دارند!
برای حفظ سلامت پا ورزش کنید.
با انجام ورزشهایی که باعث کشش و تقویت پاها میشوند، میتوانید از بروز بسیاری مشکلات پا جلوگیری کنید. در ادامه به چند فعالیت ورزشی که برای حفظ سلامت پا و تقویت آنها بسیار مفید هستند. که در مقاله معرفی ساختار پا و سلامت آن ؛ برای مراقبت از پاها چه باید بکنیم؟ اشاره میکنیم:
کشش پا
برای نرمش اولیه و گرم کردن پاها، مراحل زیر را انجام دهید:
روی صندلی بنشینید و کف پاها را روی زمین قرار دهید. پای چپ خود را بلند کنید و انگشت شست خود را در جهت عقربههای ساعت حرکت دهید و با آن 15 تا 20 دایره در هوا بکشید. این حرکت را بار دیگر در جهت خلاف جهت عقربههای ساعت با همان پا تکرار کنید. سپس تمام مراحل را با پای راست انجام دهید.
1) کشش نواحی تحتانی پا
برای کشش عضلات نواحی تحتانی و انگشتان پا، مراحل زیر را انجام دهید:
ابتدا بایستید و پاها را جفت کنید. پای چپ خود را یک قدم به عقب حرکت دهید، طوری که پاشنه پا از زمین بلند شود و انگشتان پا به زمین فشار بیاورند. این حرکت باید طوری انجام شود که کشش عضلات تحتانی پایتان را احساس کنید. 20 تا 30 ثانیه در این حالت بمانید. سپس مراحل را با پای راست نیز انجام دهید.
2) کشش نواحی فوقانی پا
برای کشش عضلات نواحی فوقانی پا و انگشتان پا مراحل زیر را انجام دهید:
ابتدا بایستید و پاها را جفت کنید. پاشنه پای چپ خود را بالا بیاورید و انگشتان پا را به سمت کف پا جمع کنید. سپس با قسمت فوقانی انگشتان پا به زمین فشار وارد کنید. این حرکت باید طوری انجام شود که کشش عضلات فوقانی پایتان را احساس کنید. 20 تا 30 ثانیه در این حالت بمانید. مراحل اشارهشده را با پای دیگر تکرار کنید.
تناسب اندام را فراموش نکنید
افزایش وزن و درد پا غالباً با هم مرتبط هستند. طی نتایج بهدستآمده از نظرسنجی انجمن پزشکی بیماریهای پای آمریکا، 74 درصد از افراد دارای اضافه وزن و 81 درصد از افراد مبتلا به چاقی، مشکلات پا را گزارش کردهاند. احتمال بروز احساس درد در پاشنه پا در افراد مبتلا به چاقی بیشتر از دیگران است. متأسفانه افراد چاق بیشتر در معرض ابتلا به التهاب نیام کف پایی (فاسئیت پلانتار) هستند. پای این افراد نیز بیشتر دچار التهاب تاندون، خار استخوانی (رشد غیر عادی استخوان) و شکستگی تنشی میشود.
برای افزایش بهداشت پا، آنها را مرطوب و نرم کنید
نرم کردن پوست به کمک لوسیون یا کرم مخصوص پا، از خشک شدن و ترک پا جلوگیری میکند. از مرطوب کردن ناحیه بین انگشتان پا (به خصوص در صورتی که انگشتان شما به شکل فشرده و چسبیده به هم هستند. یا پیش از پوشیدن کفش) خودداری کنید. از آنجا که این نواحی مستعد تجمع باکتریها و قارچها هستند، افزایش رطوبت در این نقاط ممکن است عوارضی جدی برای سلامت پا ایجاد کند.
به طور مرتب جورابهای خود را عوض کنید
بطور مرتب پوشیدن جوراب تمیز باعث کاهش باکتریها میشود. متخصصان پیشنهاد میکنند که جورابهای خود را در فواصل معین دربیاورید تا پاهایتان کمی هوا بخورد. همچنین توصیه میشود. هر روز پس از اینکه به منزل بازگشت نمودید. پاهای خود را که یک روز کاری، فضای بسته و مرطوب کفش را تحمل کردهاند. با آب ولرم و شوینده مناسب، شستوشو و سپس خشک کنید.